Nemikrocelularni karcinom pluća (Respiratorni sistem)

Uvod i definicija

Nemikrocelularni karcinom pluća (NSCLC od Non-Small Cell Lung Carcinoma ) je svaki tip epitelijalnog kancera pluća osim mikrocelularnog karcinoma pluća (SCLC od Small Cell Lung Carcinoma). Zastupljenost pomenutih tipova kancera u populaciji  je 85% NSCLC i 15% SCLC. Najčešći tip NSCLC je karcinom skvamoznih ćelija i adenokarcinom, mada postoje i drugi, manje zastupljeni, i svaki od njih se može javiti u neobičajnoj histološkoj varijanti. Iako je NSCLC blisko povezan sa pušenjem, adenokarcinomi se mogu javiti kod pacijenata koji nikada nisu pušili. U poređenju sa SCLC, grupa NSCLC karcinoma, je relativno nesenzitivna kako na hemio tako i na radioterapiju.

Epidemiologija

Prema podacima SZO i Američkog centra za istraživanje raka, rak pluća je na prvom mestu po smrtnosti u odnosu na sve druge maligne bolesti. Procenjen broj novoobolelih i umrlih od raka pluća u USA za 2017 godinu ( i NSCLC i SCLC) iznosi:
   ○ Novooboleli: 222,500
   ○ Umrli: 155,870

Češći je kod muškaraca, i to u šestoj i sedmoj deceniji života.

Patogeneza i faktori rizika

·         Pušenje je u najvećem broju slučajeva glavni i najpoznatiji faktor rizika u nastajanju raka pluća. Rizik od nastanka bolesti se povećava sa brojem popušenih cigareta i dužinom pušačkog staža

·         Životna sredina (aerozagađenje) -  azbest, radon, uranijum, hrom, nikl

·         Genetska predispozicija

Klinička prezentacija

Najvažniji i najčešći simptomi vezani za rak pluća su:

·         Uporan kašalj ili promena karaktera hroničnog kašlja

·         Iskašljavanje sukrvičavog ili krvavog ispljuvka

·         Bol u grudima pri kašljanju ili dubokom disanju

·         Otežano disanje

·         Upala pluća koja ne prolazi posle terapije ili upale pluća koje se ponavljaju na istom mestu

·         Gubitak apetita i telesne težine

Dijagnostika

 

Rtg grudnog košaprva dijagnostička metoda

Bronhoskopija - osnovna, nezaobilazna i bezopasna dijagnostička metoda za ispitivanje i proveru stanja disajnih puteva i uzimanje uzoraka tkiva i ćelija (biopsija ili punkcija), bez koje se ne može planirati lečenje. Nove napredne tehnologije za otkrivanje karcinoma bronha su: autofluorescentna videobronhoskopija, videobronhoskopija uskog snopa svetlosti i endobronhijalni ultrazvuk

CT - Koristi se da bi se utvrdila tačna lokalizacija i veličina tumora, odredio odnos tumora prema srcu i krvnim sudovima ili da bi se utvrdila proširenost oboljenja

MRI - Primenjuje se nakon snimanja na skeneru i to samo ako se na običnom snimku utvrdi povećanje limfnih žlezda u sredogruđu (medijastinumu) ili je u pitanju zahvaćenost kičme ili zida grudnog koša tumorom.

Medijastinoskopija - Ova hirurška metoda omogućuje lekaru pregled područja sredogruđa (medijastinuma) i limfnih čvorova koji su blizu pluća. Radi u opštoj anesteziji, uz kraći boravak pacijenta u bolnici.

Biopsija - sa ciljem da se utvrdi tačna dijagnoza, stepen maligniteta (zloćudnosti) i stadijum proširenosti bolesti

PET skener - PET sken je najnoviji i najsavremeniji aparat koji koristi niske doze radioaktivnog šećera da bi se utvrdilo postojanje metastaza ili recidiv operisanog tumora

Scintigrafija kostiju - Radi se uvek kada postoji klinička sumnja na koštane metastaze.

Testovi plućne funkcije - pre donošenja konačne odluke o načinu lečenja obavezno je detaljno ispitati plućnu funkciju i od dobijenih rezultata zavisi da li će se bolesnik operisati i koliki deo pluća će se odstraniti

  

Klasifikacija

1.    skvamozni karcinom (pušački) koji je najčešći tip raka pluća i potiče od ćelija koje oblažu disajne puteve

2.    adenokarcinom, koji se razvija iz žlezdanih ćelija koje produkuju sluz

3.      karcinom velikih ćelija - gigantocelularni

Prognoza

Rak pluća je jedan od nekoliko kancera sa visokom mortalitetnom stopom na globalnom nivou. Petogodišnje preživljanje ovakvih pacijenata sa 15.7% u periodu od 1996. do 2001. godine se znatno poboljšalo sa napretkom medicine, tako da danas, pre svega zavisi od stadijuma u kom je dijagnostikovan kancer, da li je lokalni - 49%, regionalni - 16% ili udaljeni (metastatski) - 2%.

Terapija

Rak pluća se leči hirurški (operacijom), radioterapijom (zračenjem) i hemioterapijom (citostaticima). Ove metode se mogu sprovoditi izolovano ili zajedno, i hirurško lečenje se ponekad može kombinovati sa zračnom terapijom ili hemioterapijom.

 

Hirurško lečenje

1.    Pneumonektomija (uklanjanje jednog celog plućnog krila)

2.    Lobektomija (ulklanjanje režnja pluća tj. lobusa).

3.    Klinasta resekcija, ređe primenjivana metoda, korišćena kod bolesnika koji imaju i neko drugo plućno oboljenje, te se može odstraniti samo veoma mali deo pluća.

Radioterapija

Primenjuje se kada se zbog odmaklog stadijuma bolesti ne može pristupiti operativnom lečenju ili u slučajevima kada se radi o tumorskom zahvatanju dušnika i velikih disajnih puteva. Ponekad se zračna terapija primenjuje i nakon operacije, ali samo u slučajevima kada su tumorom zahvaćene limfne žlezde sredogruđa. Može se koristiti kao glavni izbor lečenja naročito u slučajevima gde se rak ne može ukloniti operacijom, ali se nije proširio. Može takođe biti delotvorna u olakšavanju simptoma kao što je bol ( posebno u kičmi ili ramenu).

Hemioterapija

Ako se ona primenjuje pre zračne terapije ili operacije kako bi se poboljšali rezultati ovih vidova lečenja, naziva se neoadjuvantna terapija. Ako se hemioterapija sprovodi paralelno sa zračnom terapijom ona se naziva konkomitantna hemioterapija. Hemioterapija se nekada sprovodi i nakon hirurškog lečenja, tada se naziva adjuvantna.

Ciljana/biološka terapija

Vezivanjem monoklonskih antitela za molekule koji se specifično nalaze na površini maligne ćelije aktivira se imunski sistem koji uništava tumorske ćelije. Postoje i monoklonska antitela koja ciljano uništavaju tumor delujući na proces stvaranja krvnih sudova.

Laserska terapija i stentovi

Laserska terapija ne odstranjuje tumor u potpunosti, ali eliminiše simptome kao što su otežano disanje i gušenje. Ona se obično izvodi u opštoj anesteziji, putem bronhoskopije, i obično nema većih neželjenih efekata. Ponekad je suženje i zatvaranje disajnog puta izazvano pritiskom na njega spolja pa se za uklanjanje te pojave primenjuje stent.

Simptomatska terapija - analgetici