Revolucionarni pristup imunoterapije - CAR T-ćelije (Inovacije u biotehnologiji)

U proteklih nekoliko godina, imunoterapija se pojavila kao ,,peti stub“ terapije kancera. To je metoda koja ima za cilj da ojača imuni sistem pacijenta radi efikasnije borbe protiv ćelija kancera.

U ekspanziji je ACT (adoptive cell transfer) imunoterapija čija je uloga sakupljanje, modifikovanje i upotreba pacijentovih sopstvenih imunskih ćelija u borbi protiv kancera. Podtip ove terapije koji se pokazao najefikasnijim u kliničkim studijama jeste terapija CAR (himerni antigenski receptor) T-ćelijama.

Dobijanje CAR T-ćelija

Prvi korak predstavlja izolovanje T-ćelija iz krvi pacijenta metodom leukofereze. Zatim se ćelijama inkorporira gen za sintezu speficičnih himernih antigenskih receptora (CAR) koji će se vezivati za odredjene proteine na ćelijama kancera (najčešći target je CD19 molekul). CAR su sastavljeni od fragmenata varijabilnih teških i lakih lanaca monoklonskih antitela. Potom se u laboratoriji sintetiše veći broj ovih modifikovanih ćelija i daju se pacijentu putem infuzije. Nakon primene infuzije dolazi do povećane sinteze i efikasnosti modifikovanih T-ćelija pa se zato često nazivaju i ,,živim lekom’’.

Upotreba

Do sada ova terapija je odobrena za lečenje dečije akutne limfoblastične leukemije (tisagenlecleucel) i kod ne-Hodgkinovog limfoma tipa difuznog limfoma velikih B ćelija (axicabtagen ciloleucel). U kliničkim studijama 2017. godine pokazana je efikasnost u terapiji multiplog mijeloma.

Neželjeni efekti

Efekat koji se javlja kod 70-90% pacijenata u roku od nekoliko dana nakon primene je citokiniska oluja (CRS): dugotrajna groznica, nizak krvni pritisak i otežano disanje. Terapija može dovesti i do reverzibilnih neuroloških poremećaja (naziva se jos i CAR T encefalopatija) kao što su: otežan govor, halucinacije i delirijum.

Budućnost

Mana ove terapije je što se fokusira na pojedinačni molekul na ćeliji kancera što često izaziva rezistenciju, tako da se u budućnosti planira povećanje broja molekula za koje se mogu vezati CAR T ćelije. Konačno od ove terapije se očekuje da u potpunosti zameni hemioterapiju i terapiju transplantacije matičnih ćelija.

 

Literatura

https://www.mdanderson.org/publications/cancerwise/2018/02/car-t-cell-therapy--9-things-to-know.html

https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/research/car-t-cells

https://www.cancer.net/blog/2018-01/car-t-cell-immunotherapy-2018-advance-year

Autor: Dimitrije Radojević