Mikrocelularni karcinom pluća (Respiratorni sistem)

Opšti pojmovi (Uvod)

Karcinom pluća je najčći maligni tumor sa najvećom smrtnošću među svim malignim tumorima na svetskom nivou. Kod muškaraca karcinom pluća je najčešći maligni tumor, dok se kod žena nalazi na četvrtom mestu, posle karcinoma dojke, kolorektalnog karcinoma i karcinoma grlića materice. U muškoj populaciji karcinom pluća je vodeći uzrok smrti, a kod žena drugi, odmah posle karcinoma dojke. 

 Epidemiologija

Godišnje se u svetu registruje oko 1,8 miliona ljudi sa novootkrivenim karcinomom pluća, što predstavlja 12,9 % svih novootkrivenih karcinoma u svetu. Interesantno je i to da od karcinoma pluća umire više ljudi nego od karcinoma dojke, debelog creva i prostate zajedno. U Evropi najveća incidenca je zapažena u Mađarskoj i Poljskoj, a najniža u Švedskoj i na Kipru. Najveća novina na epidemiološkom planu je iznenađujući porast učestalosti karcinoma pluća kod žena. Ovaj trend je najviše izražen u najrazvijenijim zemljama. Na primer, odnos obolevanja muškaraca i žena u Danskoj je samo 1,7:1 za razliku od odnosa 7:1 koji je postojao pre petnaest i više godina u većini evropskih zemalja. Podaci Instituta za javno zdravlje Srbije “Dr Milan Jovanović Batut” pokazuju da od karcinoma pluća godišnje oboli oko 5.800, a umre 4.100 ljudi. Pluća su najčešća lokalizacija malignog tumora (20,2%) i najčešći uzrok smrti od malignih bolesti (30,7%) kod muškaraca u Srbiji.

 Etiologija i patogeneza

 

Prema današnjim saznanjima, pušenje cigareta predstavlja glavni faktor rizika za nastanak karcinoma pluća. U velikom broju studija je ustanovljeno da pušači imaju 15 do 30 puta veći rizik za nastanak karcinoma pluća u poređenju sa nepušačima. Kumulativni rizik za nastanak karcinoma pluća srazmeran je sa dužinom pušačkog staža i brojem popušenih cigareta. Radon se smatra drugim najvažnijim faktorom odgovornim za nastanak karcinoma pluća i odgovoran je za pojavu bolesti u 2-9% slučajeva u zemljama Evrope. Kancerogeni učinak radona multiplicira se kod pušača. Industrijski karcinogeni, kao što su arsen, policiklični ugljovodonici, azotni oksidi, azbest, herbicidi, insekticidi i drugi povećavaju rizik za nastanak karcinoma pluća.

Klasifikacija

 

Karcinom pluća se javlja u svim životnim dobima, a najčće u šestoj i sedmoj deceniji života dok je kod mlađih od 30 godina izuzetno redak. Na karcinom pluća se posumnja otkrivanjem tumorske senke na standardnoj radiografiji grudnog koša i/ili pojavom novih ili pogoršavanjem postojećih kliničkih manifestacija poznatog plućnog oboljenja.U trenutku otkrivanja karcinom je diseminovan kod većine bolesnika.

Karcinom pluća se deli na dva osnovna tipa:

1. Nesitnoćelijski karcinom pluća (non-small cell lung cancer- NSCLC)

2. Sitnoćelijski-mikrocelularni karcinom pluća (small cell lung cancer- SCLC)

NSCLC su zastupljeni u oko 85% obolelih, SCLC se javlja u 13%, a ostali tipovi u oko 2% obolelih.

Klinička slika

 

Simptomi i znaci bolesti zavise od lokalizacije i veličine primarnog tumora, lokalizacije i veličine metastaza, zahvaćenosti limfnih čvorova, vitalnih organa, okolnih struktura i prisustva paraneoplastičnog sindroma. Prvi simptomi bolesti najčešće ne znače i početak bolesti. U trenutku kada se pojave, karcinom je najčešće već proširen izvan pluća na okolne strukture i/ili udaljene organe. Najčešći simptom karcinoma pluća je kašalj (40-75%), ostali respiratorni simptomi su ređe zastupljeni, dispneja kod 37-59% bolesnika, bol u grudima 27-48% i hemoptizije 25-29%. Dispneja može biti povezana sa pridruženim bolestima pluća ili

kardiovaskularnim bolestima kao što su hronična opstruktivna bolest pluća, bolesti intersticijuma i kardiomiopatija.

 Dijagnostika

 

Prva dijagnostička procedura kod sumnje na tumor pluća je posteroanteriorni (PA) i lateralni (profilni) rendgenski snimak grudnog koša. Na njemu se mogu uočiti: veličina tumora, lokalizacija, pridružena atelektaza, pneumonitis, kontakt sa zidom grudnog koša, medijastinumom ili hilusom, pleuralni izlivi. Najveći broj asimptomatskih bolesnika se otkriva PA snimkom grudnog koša. U nastavku dijagnostičkog postupka koristi se CT grudnog koša koji je senzitivnija metoda za procenu bolesti u odnosu na standardnu radiografiju. MRI se koristi za procenu zahvaćenosti zida grudnog koša i kičmenog stuba gde je nešto superiornija u odnosu na CT. PET-CT je neinvazivna dijagnostička metoda koja se sve više koristi u određivanju stadijuma karcinoma pluća. Dijagnozu karcinoma pluća neophodno je potvrditi citološki ili patohistološki. Bronhoskopija je osnovna invazivna metoda u dijagnostici karcinoma pluća i predstavlja endoskopsku metodu za direktnu eksploraciju dela traheobronhijalnog stabla.

Prognoza

 

Petogodišnje preživljavanje pacijenata obolelih od karcinoma pluća po stadijumima kraće je u poređenju sa karcinomima drugih lokalizacija.

Stadijum

NSCLC

SCLC

Ia

50

38

Ib

47

21

IIa

36

38

IIb

26

18

IIIa

19

13

IIIb

7

9

IV

2

1

Tabela 1. Petogodišnje preživljavanje kod obolelih od karcinoma pluća (%)

Terapija

Pre početka terapije potrebno je uraditi kompletne hematološke i biohemijske analize, radiografiju pluća, CT toraksa i gornjeg abdomena, eventualno CT mozga i scintigrafiju skeleta. Proširenost mikrocelularnog karcinoma pluća obuhvaćena je definicijom dva stadijuma, i to: ograničena bolest (limited disease) i proširena bolest (exstensive disease). Ograničena bolest je tumor koji se nalazi u jednom hemitoraksu i može biti obuhvaćen jednim prihvatljivim raditerapeutskim poljem, tj. podrazumeva eventualno prisustvo kontralateralnih hilarnih, i/ili ipsilateralnih, i/ili kontralateralnih supraklavikularnih nodusa, i/ili prisustvo perikardnog, i/ili ipsilateralnog pleuralnog izliva bez obzira na citologiju. Proširena bolest označava proširenost tumora izvan granica ipsilateralnog hemitoraksa, prisustvo malignog pleuralnog i/ili perikardnog izliva, ili prisustvo udaljenih meta promena. Terapijski standard za pacijente s ograničenom bolešću je kombinovano lečenje hemioterapijom i radioterapijom, konkurentno ili sekvencijalno. Hemioterapijski režim izbora je cisplatin i etopozid. Konkurentnu radioterapiju treba otpočeti unutar prva dva ciklusa hemioterapije uz trajanje radioterapije unutar 30 dana. Terapijski standard za pacijente s ekstenzivnom bolešću je hemioterapija u kombinaciji platina i etopozid, ali i kombinacija platine s irinotekanom. Uz hemioterapiju potrebna je i rana primena mera palijativne terapije i zbrinjavanja.

Eksterni linkovi